
Psychoterapia (od greckiego ψυχή psyche = dusza i therapein = leczyć) to zbiór technik leczących lub pomagających leczyć rozmaite problemy natury psychologicznej.
Wspólną cechą wszystkich tych technik jest specyficzny rodzaj oddziaływania terapeutycznego, jaki wytwarza się w relacji pomiędzy terapeutą a pacjentem (w terapii indywidualnej) lub terapeutami a grupą pacjentów (jak w terapii grupowej, rodzinnej czy małżeńskiej).
Celem tych oddziaływań jest świadomy i celowy wpływ na procesy, funkcje i stany psychiczne, na osobowość danego człowieka jego relacje ze światem, na redukcję zaburzeń i czynników je wywołujących. Ostatecznym celem jest ulga w cierpieniu, poprawa funkcjonowania, przystosowanie do realizacji zadań, jakie niesie życie i wzrost satysfakcji z życia.
Psychoterapia ma prowadzić do optymalnego poczucia własnej wartości, realizacji własnych potencjałów, odnalezienia sensu życia, do poczucia równowagi i spokoju (za: Kratochvil, 2002). W toku psychoterapii przebiega wiele procesów o charakterze leczniczym. Osoby prowadzące psychoterapię muszą być do tego profesjonalnie przygotowane. Poza formalnym wykształceniem w ramach którego nabywa się odpowiedniej wiedzy i umiejętności psychoterapeuci powinni przejść terapię własną a także poddawać własną pracę terapeutyczną regularnej superwizji. Do prowadzenia psychoterapii potrzebne jest także odpowiednie podejście etyczne, a także pewne cechy osobowościowe (takie jak np. zdolność do empatii).
Istnieje kilka podstawowych podejść terapeutycznych, wywodzących się różnego rozumienia przyczyn powstawania choroby oraz sposobów jej leczenia. Coraz częściej w procesie psychoterapii łączy się różne metody i podejścia w celu uzyskania jak najlepszego efektu terapeutycznego w ramach tzw. koncepcji integrujących (eklektycznych).